به گزارش روزنامه ایران دهه آخر ماه شعبان المعظم (۲۰ تا ٢٩ شعبان) به نام دهه تکریم و غبارروبی مساجد نامگذاری شده است؛ فلسفه این دهه شناسایی کارکردهای مغفول مانده مساجد و آماده‌کردن خانه‌های خدا برای حضور عبادت‌کنندگان و ورود به ماه مبارک رمضان است؛ دهه‌ای که در روزهای میانی آن قرار داریم و مساجد و اهل مسجد خود را آماده می‌کنند تا از اواسط هفته آینده، خود را برای یک ماه میهمانی خدا آماده نمایند. اما دهه تکریم و غبار روبی مساجد چیست و چه کارکردهایی دارد؟ در گزارشی که در ادامه می‌خوانید با چند تن از علما و بزرگان درباره این دهه و اهمیت آن گفتوگو کرده‌ایم.
نقش تأثیرگذار مساجد در آگاهی افزایی
چهره ماندگار فلسفه گفت: یک مؤمن باید از معرفت اسلامی آگاه باشد و مساجد نیز نقش تأثیرگذاری در این آگاهی افزایی دارند. غلامرضا اعوانی، چهره ماندگار فلسفه ایران در گفتوگو با «ایران» گفت: مسجدهای امروز باید از هر لحاظی برای حضور مردم و بویژه جوانان علاقه‌مند آماده شوند، بهترین و نخستین وظیفه مساجد نیز اقامه نماز و فعالیت‌های معنوی است. وی در ادامه افزود: در هر حال این اول کار است، بسیاری از کارهای معنوی به عهده مساجد سپرده شده تا مردم را به خداوند نزدیک تر کنند، در واقع اقامه نماز، نه نمازگزاردن صرف که خود نکته مهمی است. اعوانی با اشاره به اینکه فعالیت‌های دیگر از جمله تعلیم و تربیت و تعلیم قرآن نیز می‌تواند در مساجد به نحو احسن انجام شود، توضیح داد: معارف اسلامی چیزی است که در این مکان مقدس باید مورد توجه قرار بگیرد و با آرامشی که مساجد دارد براحتی می‌تواند اثرگذار باشد. وی با تعریف چند خاطره از حضور در مساجد گفت: بنده در شهرستان خودمان سمنان که بودم هر روز صبح به مسجد می‌رفتم و نماز می‌خواندم. خاطرات زیادی از آنجا به خاطر دارم مخصوصا از روحانی مسجدمان که فردی بسیار عالم، مجاهد و خداترس بود و بنده نه یک سال بلکه چندین سال در آن مسجد می‌رفتم. اعوانی با اشاره به اینکه تأثیرات زیادی این مسجد رفتن‌ها بر وجود من گذاشت، افزود: بنده هر جا که رفتم معارف اسلامی را همراه خود بردم الان هم همینطور هستم، در غرب هم که رفتم با اینکه همه غرب یک جور نیست و اقیانوسی است که بزرگان،علما، حکما و عرفای زیادی هم دارد باز هم در زمینه اعوجاجات تأثیر نگرفتم و مسائل را طبق حقیقتی که یاد گرفته بودم، مطابقت کردم.
ضرورت بازتعریف نقش مساجد
رئیس کمیته علمی کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت گفت: امروز نقش مسجد باید بازتعریف شود، چرا که آینده باید با مساجد ساخته شود، همانطور که انقلاب اسلامی با مساجد ساخته شد. پروفسور هادی اکبرزاده، رئیس هیأت مدیره انجمن فیزیک ایران به مناسبت فرا رسیدن دهه تکریم و غبارروبی به ستاد خبری این دهه گفت: برای ساختن آینده از مساجد، به اعتقاد بنده باید کارکرد و وضعیت مساجد را به شرایط دوران صدر اسلام بازگردانیم. عضو شورای مرکزی الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت با اشاره به اینکه مساجد باید محل هم‌فکری و تبادل نظر افراد مسجدی با هم باشند، یادآور شد: کارایی‌های مساجد بسیاری بیش از آن چیزی است که جوانان نسل امروز بدان می‌شناسند. وی در ادامه یادآور شد: به نظر می‌رسد امروز کارایی مساجد چندان شناسانده نشده است، در نتیجه باید حتی مکان مسجد نیز به گونه‌ای باشد که مأموریت الهی آن به نحو احسن به اجرا برسد.
رئیس کمیته علمی کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با اشاره به اینکه باید الگوهای جوانان به سمت مساجد طراحی شود، توضیح داد: جرقه انقلاب اسلامی از مساجد زده شد، ما در همین عصر نیز باید توانمندی‌های مسجد را نشان دهیم، طبیعتاً الان باید بر مساجد تأکید کنیم منتها با روش‌های جدید و نگاه تازه.
محملی برای حضور و همبستگی مردم
رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران گفت: یکی از نکات مهم در جذب جوانان به مساجد، تربیت ائمه جماعات با علم، فرهنگ و ادب است که بتواند محملی برای حضور و همبستگی مردم در مساجد ایجاد کند. حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران گفت: یکی از مهم‌ترین معضلات کشور ما در حوزه مساجد، توسعه شهرسازی در این حوزه است. وی در ادامه توضیح داد: متأسفانه بسیاری از مساجد ما بدون توجه به شهرسازی مناسب ساخته می‌شوند، شما زمانی که از آسمان، شهر استانبول را نگاه می‌کنید از نمای هوایی قدم به قدم مساجد را مشاهده می‌کنید ولی اندکی این طرف‌تر مثلاً تبریز از بالای آسمان که نگاه می‌کنید مساجد اندکی دیده می‌شود. خسروپناه یادآور شد: درحالی که هنگام معماری شهر استانبول در زمان سلطان سلیم اول بسیاری از صنایع دستی از تبریز به استانبول وارد شد و خیلی هنرمندان و صنایع دستی ما از ایران به آنجا رفتند و معماری‌ها نیز صورت گرفت اما اکنون می‌بینیم که آنجا مساجد جذاب‌تری از ایران دارد. رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه با تأکید بر اینکه در این حوزه‌ها ما نه خودمان خوب کار کردیم و نه اجازه دادیم به توسعه مساجد بپردازند، توضیح داد: بنابراین این‌طور شد که دانش و هنر ما به دیگر کشورها رفت اما ما خودمان استفاده نکردیم. وی با بیان اینکه انجام این کارهای فرهنگی و اجتماعی، جوانان را به مساجد می‌رساند، توضیح داد: اینها زمانی که به مشکلی هم برخورد کنند به مساجد می‌آیند نه اینکه به سایر کانون‌ها، مراکز و خیلی مکان‌های نامناسب بروند که معضلات زیادی هم برایشان ایجاد می‌کند.
پایگاه محور در بیان عقاید و دیدگاه‌های دین اسلام
عضو علمی گروه ادیان تطبیقی دانشگاه گوتینگن آلمان با بیان اینکه مسجد پایگاه محور در بیان عقاید و دیدگاه‌های دین اسلام است، گفت: بدون شک مسجد پایگاهی برای ترویج و تبیین اندیشه اسلامی است. آیت‌الله پروفسور اسماعیل گندمکار، عضو هیأت علمی گروه ادیان تطبیقی دانشگاه گوتینگن آلمان، به نقش و جایگاه مسجد در ساخت و توسعه آینده جامعه اشاره کرد و در بخش نخست مباحث خود به جایگاه «آینده پژوهی» در رابطه با این مسأله پرداخت.
وی گفت: بحث آینده پژوهی از مسائل مهمی است که امروز در جامعه شناسی، سیاست، مدیریت اقتصاد جهانی و فرهنگ همواره مورد توجه مراکز بزرگ و استراتژیک جهان و اتاق‌های فکر بوده است. توجه به آینده برای همه مدیران در تمامی سطوح خصوصا در سطوح عالیه و نگاه بین‌المللی یک موضوع جدی است و طبیعتاً جامعه ما و جامعه انسانی در حال حرکت و تغییرات و تطورات تاریخی است و برخی اندیشمندان بحث دوران تاریخی و کنش اجتماعی را مطرح کردند؛ به بیان دیگر این مسأله عنوان می‌شود که آینده را همان طور که گذشته ساخت، امروز را نیز آینده می‌سازد، پس باید از آینده دورنما داشته باشیم.